Księga sławnych muzyków pochodzenia żydowskiego (indeks: 158)

Fuks M., Księga sławnych muzyków pochodzenia żydowskiego

Wydawnictwo SORUS, Poznań-Warszawa 2003.
 
Jak deklaruje Autor we Wstępie - księga ta adresowana jest do miłośników muzyki, a zasadniczym zadaniem, jakie ma spełnić, jest przybliżenie postaci muzyków Żydów lub muzyków żydowskiego pochodzenia, którzy wnieśli znaczący wkład w dorobek muzyki światowej. Jednak podstawową kategorią doboru muzyków pozostaje ich pochodzenie - zaiste trudne to przedsięwzięcie uzasadnić w ten sposób przyjętą strategię metodologiczną po doświadczeniach choćby tylko XX-wiecznych.

Wystarczy choćby wspomnieć antysemickie wystąpienie Ryszarda Wagnera ''Das Judentum in der Musik'' czy pracę wykonaną na polecenie Goebbelsa przez niemieckich muzykologów dra Theo Stengela i dra Herberta Gerigka: ''Lexikon der Juden in der Musik'', w którym znalazło się ponad 6000 nazwisk żydowskich muzyków, kompozytorów, wykonawców, pedagogów czy pisarzy muzycznych i muzykologów. Autor ''Księgi'' ma tego jasną świadomość i tematu tego nie unika. Wyjaśnia najprościej i najbardziej przekonująco, że ''każda społeczność ma prawo chlubić się wybitnymi - to nie jest dobre określenie - współplemieńcami''.
 Tak więc nie jest to próba nacjonalizacji muzyki, ani aneksji wielkich muzycznego świata, raczej przypomnienie, o istnieniu i udziale tak złożonej i inspirującej nacji, jaką jest nacja żydowska, wtopiona w różne kultury świata, a jednak zachowująca swą specyfikę. Sporo uwagi poświęcono polskim muzykom żydowskiego pochodzenia czy też polskim Żydom - muzykom. I wreszcie na końcu autor zaznacza: ''Tu nie chodzi o 'rasistowskie' eksponowanie zasług dla polskiej kultury, ale o wykazanie, jak nieistotny bywał podział twórców w nawiązaniu do ich korzeni, jak absurdalny bywał (bo i taki bywał) antysemityzm w muzyce''.

Publikacja podzielona została na trzy części. W pierwszej zatytułowanej ''Judaica'' znajdują się szkice poświęcone muzyce Biblii, kulturze muzycznej Żydów oraz chasydyzmowi i jego muzyce. Następnie, najobszerniejsza część druga ''W kręgu wielkiej muzyki'' obejmuje sylwetki wybitnych muzyków - jeśli przyjmiemy szerokie rozumienie tego terminu. Różnią się one nie tylko rozmiarami, ale także zawartością informacji. Niektóre opierają się w większości na samych faktach, inne wprowadzają czytelnika w świat danej atmosfery poprzez anegdoty, zamieszczone karykatury, piękne zdjęcia. Dlatego publikacja ta nabiera charakteru gawędy raczej niż słownika biograficznego. Część tę kończy suplement zawierający listę nazwisk kompozytorów i dyrygentów, pianistów, skrzypków i wiolonczelistów, którzy nie zostali szerzej zaprezentowani w ramach tego tomu. Osobne miejsce zajmują przywołane anegdoty. Na część trzecią składają się ''Szkice różne'' jak głosi sam jej tytuł, podejmujące różnorodne zagadnienia - takie jak chociażby muzyka Izraela.
Całość zamyka Posłowie, zestawienie wykorzystanej literatury przedmiotu oraz indeks nazwisk.
(asw)